Sở hữu bản edit/ dịch?

Kéo xuống cuối cùng trước khi đọc =;

1. Quyền sở hữu trí tuệ?

Quyền tác giả phát sinh kể từ khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện d­ưới một hình thức vật chất nhất định, không phân biệt nội dung, chất l­ượng, hình thức, phương tiện, ngôn ngữ, đã công bố hay ch­ưa công bố, đã đăng ký hay ch­ưa đăng ký. (điều 6.1 luật sở hữu trí tuệ Việt Nam năm 2005) Tức là, khi bạn thể hiện tác phẩm dưới dạng văn bản trên giấy, điện tử.. thì bất kể nội dung, chất lượng, … không cần đăng kí, thì bạn đã được coi là có quyền sở hữu sản phẩm của mình.

2. Đối tượng được bảo vệ bởi quyền sở hữu trí tuệ:  Tác phẩm văn học, tác phẩm phái sinh, sản phẩm sưu tầm chọn lọc, phóng tác. Tác phẩm phái sinh gồm các bản dịch và edit (tức là sản phẩm chuyển ngữ của tác phẩm gốc) sản phẩm sưu tầm có thể là các mẩu chuyện được sưu tầm trên mạng, sản phẩm phóng tác  là các sản phẩm dựa trên ý tưởng của tác phẩm gốc nhưng được phát triển theo chiều hướng khác (ví dụ có thể là fiction, doujinshi) NẾU không làm phương hại đến lợi ích của tác giả.

Tham khảo điều 4.b của Creative common:

http://mirrors.creativecommons.org/international/vn/translated-license.pdf

3. Các hành vi xâm hại tác phẩm:

_ Công bố tác phẩm: Trong trường hợp không xin phép và không trả tiền phí bản quyền cho tác giả, các bản edit và translate phi thương mại, phóng tác là không vi phạm luật sở hữu trí tuệ khi: Ghi đầy đủ tên tác giả, có trích dẫn URL nếu có đến tác phẩm gốc hoặc các đường dẫn liên quan đến tác giả và tác phẩm, ghi rõ đây là tác phẩm phái sinh.

Các sản phẩm phái sinh khi được lưu hành rộng rãi trên phương tiện thông tin, phải chắc chăn không ảnh hưởng tới lợi nhuận trực tiếp của tác giả.  Vì theo Điều 28.10. Nhân bản, sản xuất bản sao, phân phối, trưng bày hoặc truyền đạt tác phẩm đến công chúng qua mạng truyền thông và các phương tiện kỹ thuật số mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả. Cũng là một hành vi xâm hại tác phẩm. Tuy nhiên, xét trong khía cạnh nhiều tác phẩm đam mỹ chưa được xuất bản tại thị trường VN, thì việc public các bản edit, translate  có thể cho là chưa đạt đến mức độ xâm hại tác phẩm (tuy nhiên điều này lại khá mẫu thuẫn với điều 4.b của creative common, cần tìm hiểu thêm)

_ Điều 28.11. Xuất bản tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả.

– Điều 28.5 luật sở hữu trí tuệ: Sửa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả. Các hình thức sửa tên nhân vật, sửa giới tính ảnh hưởng tới nội dung vốn của của tác  phẩm cũng được coi là xâm hại tác phẩm. Chỉ duy nhất tác giả có quyền chỉnh sửa tên, nội dung của tác phẩm.

Cần phân biệt phóng tác với xuyên tạc, đạo văn xâm hại tác phẩm: Phóng tác là dựa trên tác phẩm ý tưởng, nhân vật vốn có phóng tác theo chiều hướng riêng. Và Phóng tác cũng phải ở mức độ nào đấy mới được coi là một tác phẩm phái sinh.

Nói tóm lại, edit và translate dù không xin quyền tác giả, không mua bản quyền nhưng vì nó được làm PHI THƯƠNG MẠI, có trích dẫn tên tác giả đồng thời là sản phẩm dựa trên sức lao động, hiểu biết của người edit và translator nên các bản edit và dịch là các tác phẩm phái sinh được quyền bảo hộ. Các hình thức đổi tên, đổi giới tính dựa trên bản edit không đạt tới mức độ “dùng trí tuệ” để tạo nên tác phẩm phái sinh của riêng mình nên không được công nhận.

Tuy nhiên, lại tuy nhiên, vì các bản edit và bản dịch được công bố trên mạng, nên việc áp dụng luật pháp khi có người xâm hại tác phẩm phái sinh là không tưởng.

Việc mình viết bài này hoàn toàn nhằm mục đích chia sẻ những hiểu biết của mình để các bạn editor và translator hiểu rõ hơn vì những gì mình được làm, không được làm và quyền lợi của mình mà thôi, hoàn toàn không mang tính học thuật … gì đó, tất cả đều được mình diễn giải bằng cách hiểu của mình, có thể có thiếu sót, nếu muốn các bạn có thể bổ sung thêm. Mình không phải sinh viên luật, mình biết có những hủ nữ học luật, nhưng lại chưa bao h thấy có ai thực sự nói về vấn đề sở hữu trí tuệ này khi gặp các sóng gió lớn: ngôn tình đạo đam mỹ, wattpad, … Thiết nghĩ viết ra nhiều người cùng biết thì ít ra cũng sẽ có những người từng phạm các điều xâm hại tác phẩm kia tự soi gương mà thấy việc mình đã làm không chỉ sai về mặt đạo đức mà còn sai về mặt luật pháp.

Đây cũng là thông báo chính thức của mình về việc từ chối tất cả các xin phép chuyển ver, vì lẽ bản thân mình chỉ có quyền với bản dịch của mình, còn nội dung vẫn thuộc về tác giả nên không có quyền cho phép bất cứ ai chuyển bất cứ điều gì của tác phẩm cả.

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

2 Responses to Sở hữu bản edit/ dịch?

  1. giangleki says:

    ô, tình yêu ạ, rất tiếc là khi ta hỏi cô dạy luật sở hữu trí tuệ, cô bảo chỉ ko vi phạm luật khi trang web này được giới hạn cho 1 nhóm người nhỏ đọc, nếu để chế độ public như thế này, thì dù có là phi thương mại hay ko đi chăng nữa vẫn vi phạm quyền tác giả
    quyền tác giả khác với quyền sở hữu công nghiệp ở chỗ là nó là quyền tự động, và các tác phẩm edit hay dịch đều ko thuộc tác phẩm phái sinh, mà như các bản dịch của các nhà xuất bản, bắt buộc phải có sự đồng ý của tác giả
    đấy là ý kiến của người chuyên môn, (aka cô giáo).

    • Minh says:

      Chào bạn.
      Cảm ơn bạn đã góp ý về bài viết này. Về việc được quyền đồng ý của tác giả, mình đồng ý là điều đó vi phạm quyền tác giả theo luật hiện hành của Việt Nam, tuy nhiên theo mình đọc giấy phép Creative common, thì điều này lại khác, đây là điêu mình không chắc chắn trong bài viết này như đã nói. Tuy nhiên về tác phẩm edit/ dịch, thì mình chắc chắn đây là tác phẩm phái sinh, mình đã hỏi cô giáo của mình, bạn của có thể xem thêm ở wiki và bài viết khác về luật có liên quan tới tác phẩm phái sinh (phần lớn là về tác phẩm phóng tác hoặc dịch thuật).
      Nice day.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s